Yeni Üye
Üye No: 476
Mesaj Sayısı: 1
Karizma: 0
|
 |
« :» |
|
KETEN HAKKINDA BİLGİ
Keten (Linum usitatissimum L.) 9 cins ve 150 türü içeren Linaceae familyasından ekonomik öneme sahip tek bitki türüdür. İki değişik forma sahip olan keten, yağ ve lif üretiminde kullanılmakta olup, bir yıllık, nadiren de çok yıllık bir endüstri bitkisidir. Uzun boylu, yüksekten dallanan ve kuvvetli liflere sahip olan formları lif üretimi amacıyla, kısa boylu kısmen alçaktan dallanan formları ise, yağ elde etmek amacıyla yetiştirilir (Kurt, 1996).
Keten dünyanın en eski kültür bitkilerinden birisi olup, tarih boyunca çok çeşitli sahalarda, çok değişik amaçlarla kullanılmıştır. Kullanım alanlarının genişliği yanında çok geniş tarım alanlarında yetiştirilebilmesi bu bitkinin önemini arttırmaktadır. Ayrıca, keten bitkisi günümüzde yağ açığının kapatılmasına yönelik çalışmalarda alternatif bitki olarak da önem kazanmakta olup bu bitki üzerindeki çalışmalar, özellikle Avrupa’da son yıllarda yeniden artan nispette önem kazanmıştır. Ancak çeşitli sebeplerden dolayı, ülkemizde, bugüne kadar bu bitkiye gerekli önem maalesef verilmemiştir.
KETENİN KULLANIM ALANLARI
Keten genellikle lif ve tohum için yetiştirilir. Sun’i lif endüstrisi ve mamullerinin gelişmesi ile keten lif sanayii yıldan yıla gerilemiştir. Bu bakımdan keten hala daha ziyade yağ elde etmek amacıyla yetiştirilmektedir.
Keten lifi daha ziyade keten kumaşı üretiminde kullanılmakla beraber, tarih boyunca gemi yelkeni, çadır bezi, hortum, gaz maskesi, gemi halatı, muşamba üretimi gibi çeşitli amaçlarla da kullanılmıştır. Keten yağı ise; boya, cila mürekkebi, yağ püresi ve reçine üretimi gibi sanayii dallarında kullanılmaktadır. Ayrıca başta ABD olmak üzere, birçok ülkede, sigara kâğıdı üretiminde büyük oranda keten sapından yararlanılmaktadır. .
Keten yağı, hızlı oksitlenmesi ve zamanla acılaşmasından dolayı, yemeklik yağ olarak kullanılmaz. Bununla birlikte, üçüncü dünya ülkelerinde taze extrakte edilen yağ, kızartma veya benzer amaçlar için kullanılmaktadır. Keten yağı daha çok boya sanayiinde kullanılmaktadır. Keten yağına “bezir yağı” adı verilmektedir. Dünyada üretilen keten yağının 4/5’i boyacılıkta ve vernik sanayiinde kullanılmaktadır. Bundan başka cila yapımında taban döşemelerin parlatılmasında yaralanılan “linoleum” istihsalinde kullanılır.
Yağı çıkarıldıktan sonra geriye kalan küspesi kuvvetli bir hayvan yemidir. Bu küspe yüksek bir proteini (%25-30) ve yağı (%5-8) ihtiva eder. Keten küspesi ihtiva ettiği bazı kaygan maddelerden ötürü; hayvanların sindirim organı üzerine olumlu etkilidir. Tohumlarındaki bu kaygan maddeden ötürü, aynı zamanda keten tohumu lapaları tıpta da kullanılır. Çünkü keten lapası iyi bir yapışma kabiliyeti gösterir.
*Yeni doğan çocuklarda balgam söktürmek için keten tohumu dövülür şekerle yalatılır.
*Nefes darlığı, astım, ses kısıklığı, öksürük ve bronşite faydalıdır. Kavrulmuş ve çekilmiş 1 çorba kaşığı keten tohumu bal ile karıştırılır, yemeklerden bir saat önce yenir.
-Bir fiske keten tohumu, bir tutam hatmi çiçeği cezvede demlenip şekerle içilir.
-Kafi miktarda su ile keten tohumu tozunu ateşte lapa kıvamında pişirip, normal sıcaklıktayken göğüs üzerine konursa, göğsü yumuşatır.
-500gr keten tohumu ayıklanıp temizlenir, tavlanıp dövülür. 1 kg bal veya 500gr nöbet şekeri ile dövülüp karıştırılır. Sabah öğle akşam birer çorba kaşığı yenir.
*Böbrek taşlarını düşürür; Bir litre suya, bir yemek kaşığı keten tohumu, bir yemek kaşığı gülhatmi kökü ve yarım kaşık meyan kökü konur.Yarım saat kaynatılıp süzülür, ılık ılık aç karnına 3-4 bardak içilir.
-Toz haline getirilmiş keten tohumu yemeklerden bir saat önce bir çorba kaşığı bir bardak ılık su ile yutulur.
*Kabızlığı giderir; Keten tohumu doğal müshildir.Bir bardak sıcak suya, bir çay kaşığı keten tohumu tozu konup demlenir ve süzülür. Günde bir fincan içilir.
*Az yağlı beslenmeyle yapılan keten tohumu desteğiyle, prostat kanserine önlem alınabilir.
*Keten tohumları şeker hastalarına da tavsiye edilir. 1 yemek kaşığı keten tohumu 1 litre suda su 7/2 litreye dönüşünceye kadar kaynatılır. Elde edilen maya günde 3 kere içilir.
*Akciğer tüberkülozunda, kan tükürmede, dalak şişliğinde, mide ülserinde kullanılır.10'ar gram keten tohumu unu bal ile macun yapılır, 30-40 gr sabah aç karnına yutulur.
*Mide ülserinde 1 kg keten tohumu havanda dövülür.1 kg sütle kaynatılır.Kıvamlı hale gelince ateşten indirilir yemeklerden yarım saat önce bir yemek kaşığı alınır.
*Dolama , çıban ,burkulma, çıkma ve basurda lapası ılık olarak rektum üstüne konulur. İltihap ve şişliklerde, lapa yapılıp üzerine konur
*Barsak iltihaplarını ve karın ağrılarını giderir. Sindirim yolarını dezenfekte eder.
*Nezlede, tütsüsü yapılır. Soğuk algınlığında iyi gelir.
*Apseli dişe, sütle karıştırılıp ısıtılır lapa olarak tülbent arasında ağrılı ve apseli dişe , dışardan konulur.
*Hayvan apselerine karşı da lapası kullanılır.
|
Ege Tarımının Kalbi > Tarım Forum > Bitkisel Üretim (Moderatör: beerenebost) > Keten (Linum usitatissimum L.)'in Kullanım Alanları
Haziran 05, 2009, 07:47:55 am
