Soğan sak nematodunun soğandaki zararı.
SOĞAN SAK NEMATODU
Dişi ve erkeği iplik şeklindedir. Boyları 0.5-1 mm. kadardır. Erkekleri~dişilere oranla biraz daha küçüktür.
Soğan sak nematodunun kültür bitkileri ve yabancı otlardan olmak üzere 400'e yakın konukçusu mevcuttur.
ÖNEMLİ KONUKÇULARI
Bitki türlerinden soğan, yonca, yulaf, keten, kenevir, nergis, sümbül, lale, alev çiçeği, gökbaş, çilek önemli konukçularıdır. Türkiye'nin soğan yetiştirilen bütün bölgelerinde saptanmıştır.
Soğan sak nematodu bitkilerin genellikle yaprak, sak, yumru, soğan ve sürgünlerine arız olur. Hücre alanlarındaki boşluklara yerleşir ve toksik madde salgılayarak hücrelerde büyüme ve çoğalma meydana getirir.
ZARAR ŞEKLİ NASILDIR?
Bitkinin boyu kısalır, yapraklar bükülür, üzerinde açık yeşil renkte şişkinlikler oluşur. Yaprakların gövde ile birleştiği yerlerde yumuşama görülür. Bu kısımlar çekildiğinde kolaylıkla kopar. Yeşil aksam normal halini muhafaza edemez. Kendini aşağıya doğru bırakır. Sürgünler şişer, boğum araları kısalır ve bodurlaşır. Sak ve yapraklarda ilk belirtiler ilkbaharda görülür.
SARIMSAK'TAKİ ZARARI NASIL?
Özellikle sarımsakta Sak kısmında çatlamalar yapar. Bu nematod bitkinin toprak altı organlarında özellikle yumrularda çok zararlı olur, köklerde az zarar yapar. Nematod soğanın çiçek sapı, çiçek ve tohumlarına da arız olur. Yapraklarında oluşan lekelerin içinde çok sayıda larva bulunur. Bunlara "nematod yünü" adı verilir.
ZARARI 15°C ÜZERİ SICAKLIKLARDA ARTAR
Soğan sak nematodu 15°C ve üzerindeki sıcaklıklarda soğanlarda % 100'e varan zararlar meydana getirir. Bitkinin kök sistemi kısmen veya tamamen tahrip olur. İkili, üçlü veya dörtlü soğan başı teşekkül edebilir, 30-35°C lik sıcaklıklarda nematodun çoğalması durduğu için zarar daha az olmaktadır. Topraktaki nematod populasyonu toprak tipi ve sıcaklığa bağlı olarak değişir. Ülkemizdeki tespitlere göre oranı % 5 - % 100 arasında değişmektedir.
YAŞAMI NEREDE?
Bu nematod soğan yumrularında, sak, sürgün ve yapraklarda iç parazit olarak yaşar. Nadiren köklerde de beslenebilir. Konukçu bitkilerde yaşama şartları kötüleştiğinde bitkiyi kısmen veya tamamen terkederek toprağa geçerler. Toprakta konukçu bitki olmadığı taktirde 18-25 ay canlı kalabilir. Döl sayısı konukçu bitki uygunluğu, sıcaklık ve neme göre değişir.' Yılda birkaç nesil verebilir. Bir dişi 200-500 kadar yumurta bırakabilir.
DÖRT DEĞİŞİM GEÇİRİR
Larvalar 4 gömlek değiştirerek ergin hale geçerler. En zararlı olduğu dönem, 4. larva dönemidir. Bu devrede bitki dokusunun içinde çiçek sapı, yumru, yaprak ve tohum içinde dorment halde kalır.
NEMLİ KOŞULLARDA ZARAR ARTAR
Nematodun bitki aksamına girebilmesi için bitkinin dokusu üzerinde ince film tabakası şeklinde nemin bulunması gereklidir. Soğan sak nematodu -19°C soğuğa dayanıklıdır, ancak sıcağa karşı çok hassastır.
KÜLTÜREL ÖNLEM
Temiz tohum,'' temiz toprak kullanılmalı, bulaşık toprakla yetiştirilen yonca, soğan bitkilerinin sökülmesinden sonra tarlada kalan bütün kök, kuru yaprak vs. toplatılıp yakılmalıdır. Birçok yabancı ot bu nematoda konukçuluk ettiğinden tarlada yabancı ot bulundurmamalıdır. Havuç, ıspanak, marul gibi konukçusu olmayan bitkilerle en az 3 yıllık münavebe uygulanmalıdır.
FİZİKSEL ÖNLEM
Bulaşık soğanlar (güver, arpacık veya karaca) dikimden 2-3 gün önce su dolu kap içinde hergün suyu değiştirilerek bekletilmeli, sonra dikilmelidir. Bulaşık toprakların buharla sterilize edilmesi mümkünse de ekonomik değildir.
İLAÇLI MÜCADELE EKONOMİK DEĞİL
Toprak ilaçlamasında ekim dikimden 2-3 hafta önce yabancı otları temizlenmiş toprağa genel nematod öldürücü ilaçlar verilebilir.
Ege Tarımının Kalbi > Tarım Forum > Bitki Koruma > Entomoloji (Moderatör: syringa) > Soğan Sak Nematodu
Kasım 15, 2007, 06:39:08 pm
