sonraki »

[dilhüba]

Tanınmayan Bir Ürün Gölevez...

Linklerin Görülmesine İzin Verilmiyor
Linki Görebilmek İçin Üye Ol veya Giriş Yap

GÖLEVEZ,  Patates,yerfıstığı,muz,avokado,kivi gibi yumru bitkilerinden olup,tüketimi patates bitkisine benzemektedir.Patatesin gıda maddesi olarak kullanıldığı her yerde Gölevezde kullanılabilmektedir.Tropik ve Subtropik ülkelerde gölevez Konserve,Püre,Un,Cips;Şehriye ve dondurulmuş gıda olarak değerlendirilmektedir.Besin değeri ve verimi ve diyet besini olması açısından patatese oranla daha avantajlıdır.Ayrıca nişasta kaynağı içeriğiyle önemli bir enerji kaynağı olan ve kalınbağırsak riskini azaltmasından dolayı Gölevezin üretimi ve tüketiminin yaygınlaştırılması insan sağlığı açısından önem kazanmaktadır.



Gölevez (Colocasia esculenta), yılanyastığıgiller (Araceae) familyasından bolca potasyum barındıran bir bitki. Türkiye'de sadece Bozyazı ile Anamur arasında yetişir.

Yılanyastığıgiller (Araceae) familyasından olup “kolokas” olarak da bilinir. Yaygın olarak bilinen adı “taro” dur. Dik bir şekilde çıkan uzun yaprak saplarının üzerindeki geniş yapraklarıyla otsu yapıda olan gölevez bir yıllık bir bitkidir. Yaprak sapları, toprak altındaki yumru ve yumrucukların tepesindeki helezonların içinden çıkmaktadır. Gölevezin yaprakları fil kulağı şeklindedir. Botanik açısından yumrular “korm” ve yumrucuklar “kormel” olarak bilinir. Yumrucuklara halk dilinde “fili” adı verilmekte olup bunlardan çoğaltılmaktadır. Yaprakları devetabanı çiçeğinin yapraklarına benzer



Gölevez'in Sistematiği Üretimi ve Özellikleri

Gölevez(Kolakas) Yılanyastığıgiller(Araceae)familyasından olup yaygın olarak bilinen adı Taro'dur.

Dik bir şekilde çıkan uzun yaprak saplarının üzerindeki geniş yapraklarıyla otsu yapıda olan gölevez tek yıllık bir bitkidir.Yaprak sapları toprak altındaki yumru ve yumrucukların tepesindeki helezonların içinden çıkmaktadır.Yumruları silindir ve küre şeklindedir.Yumruların etrafını saracak şekilde yanlardan yumrucuklar çıkmaktadır.Gölevezin yaprağı fil kulağı şeklindedir.Botanik açısından yumrular korrom ve yumrucuklar kormel olarak bilinir.Yumrucuklara halk dilinde Fili adı verilmekte olup bunlardan çoğaltılmaktadır.




Gölevez,nişastalı bitkiler sınıfından olup yumru gelişimine göre 2 farklı büyük çeşide sahiptir.Bunlardan birisi Antiguorum:bir küçük ana yumru ve etrafında birkaç yumrucuklar.İkincisi ise Esculanta:bir büyük ana yumru ve birkaç yumrucuktan oluşur.

   Linklerin Görülmesine İzin Verilmiyor
Linki Görebilmek İçin Üye Ol veya Giriş Yap

         


Yumru ve yumrucuklar saçak kökler çıkarır,yumru iç rengi çeşitlere bağlı olarak sarı,grimsi mor,parlak sarı,mor benekli ve beyaz olabilir.Gölevez yumrusu sert ve sıkı bir tekstüre sahiptir.Pişmemiş gölevezin yumru,yumrucuk,sap ve yaprakları kalsiyum oksalat kristalleri içerdiğinden buruk tattadır, bu nedenle çiğ halde yenilmez.
Sürekli yağmurların ve yüksek sıcaklığın hakim olduğu subtropik bölgelerde gölevez sulama gerektirmeden kendiliğinden yetişmektedir.Gölevez taban suyu yüksek olmayan arazilerde sık sulanmalıdır.

Gölevez Bozyazı'da olduğu gibi komşu ilçe Anamur ve Antalya iline bağlı Alanya ve Gazipaşa ilçelerinde yaygın olarak yetiştirilmekte ve tüketilmektedir.
Bir adet gölevez yumrusunun ağırlığı  2 Kg'a kadar ulaşabilmektedir.Nisan ayında dikimi yapılan gölevez,Aralık ayından başlanarak kış boyunca hasat edilir.Gölevez gübreleme denemesi şartlarında yetiştirilerek 7000 Kg/Da'ın üzerinde verim elde edilmiştir.Patatesin dekara ortalama 2500 Kg ürün verdiği dikkate alınırsa gölevez yetiştiriciliğinin oldukça karlı olduğu ortaya çıkmaktadır.   



Gölevez, nişastalı bitkiler sınıfından olup yumru gelişimine göre 2 farklı büyük çeşide sahiptir.

Bunlardan birisi C.e.var.antiqorum: bir küçük ana yumru ve etrafında birkaç yumrucuklar. İkincisi ise C.e.var.esculanta: bir büyük ana yumru ve birkaç yumrucuktan oluşur. Sürekli yağmurların ve yüksek sıcaklığın hakim olduğu tropik bölgelerde gölevez dikimden sonra sulama gerektirmeden kendiliğinden yetişmektedir. Asya'nın güney doğusundan Afrika kıtasına ve Pasifik adalarına kadar üretimi yayılmıştır. Gölevez; Asya, Afrika, Orta Amerika ve Pasifik adalarında yaşayan 400-500 milyon insanın temel gıda kaynağıdır.

Türkiye'de ise Akdeniz bölgesinin İçel ilinin Anamur ve Bozyazı ilçeleri ile Antalya ilinin Alanya ve Gazipaşa ilçelerinin sahil kesimlerinde patatesten daha çok yetiştirilmektedir. Sıcaklığın sıfır derecenin altına düşmediği, rakımın düşük olduğu ova kesiminde ve sulama olanakları uygun arazilerde yetiştirilmektedir. Gölevez yumrusundan patates gibi suda haşlanarak sebze yemekleri veya yağda kızartma şeklinde yemekler yapılmaktadır. Gölevez'in işleme şekli ve yöntemi bilinmediğinden sadece üretildiği yerlerde tüketilmektedir. Yumrudan suda pişme esnasında bamyadaki gibi musilaj madde salgılanmaktadır. Bunu önlemek için pişirme esnasında limon sıkılması gerekir. Bu durumu bilmeyen birisinin pişirdiği gölevez yemeği, yiyenlere nahoş bir tat verir. Ayrıca gölevez yumrusunun kabuğu soyulduktan sonra bıçağı takıp kırarak kopartmak (çentmek) gerekir, bu yemeğin suyunun lezzetli olmasını sağlar.

Tropik ve subtropik ülkelerde gölevez yumrusu; konserve, un, cips, şehriye ve dondurulmuş gıda olarak değerlendirilmektedir. Gölevez yumrusundan; mantı, gıdalara katkı için ince toz, nişasta, zamk, kabuklarından yem ve yapraklarından da sarma yapılmaktadır. Yumru ve yumrucuklar saçak kökler çıkarır, yumru iç rengi çeşitlere bağlı olarak sarı, grimsi mor, parlak sarı, mor benekli ve beyaz olabilir. Gölevez yumrusu sert ve sıkı bir tekstüre sahiptir. Pişmemiş gölevezin yumru, yumrucuk, sap ve yaprakları kalsiyum oksalat kristalleri içerdiğinden buruk tattadır, çiğ halde yenilmez. Pişirerek bu kristalleri eritmek gerekir. Türkiye'de yetiştirilen yumruların dışı kahverengi içi ise beyazdır. Yaprakları ve sapları buharla pişirilerek kaynatılıp turşusu yapılan gölevez bitkisinin değerlendirilmeyen bir kısmı bulunmamaktadır.         

Gölevez yumrusunu damak zevkine uygun sunmak için özel pişirme metodları geliştirilmiştir; sınırlı haşlama, kurutma, kızartma, öğütme, rendeleme, fırınlama. Gölevez kuru fasulye ve nohut yemekleri gibi isteğe bağlı olarak et ile haşlanarak yemeği yapılmaktadır.

Gölevezin diğer değerlendirilme şekilleri;

1. Fırınlanarak ve haşlanarak mantı ve börek yapılıp hindistan cevizi ile tüketilmektedir.
2. Kururtulup öğütülmüş ince tozu;ekmek,pasta,mama ve makarnalarda katkı maddesi olarak kullanılmaktadır.
3. Gölevez nişastası,plastik ve kozmetik endüstrisinde kullanılmaktadır.
4. Gölevez yumrusu %10 müsilaj içerir.Gölevez zamkı(müsilaj) diyet ürünlerine katılmaktadır.
5. Yaprak saplarından Vietnam çorbası yapılmaktadır.
6. Gölevez yaprakları sarma ve çorba olarak değerlendirilmektedir.
7. Yumru haşlanarak sebze yemekleri yapılabilmektedir.

İngiltere'de yapılan bir çalışmada 55+2 oC de vakumla kurutulmuş antiquorum çeşidinin yumru bileşiminde kuru madde % 24.50, ham protein % 6.75, Nişasta % 62.44, toplam şeker % 3.02, ham selüloz % 2.06, ham yağ %0.25, kül % 8.76, kalsiyum 3.105 ppm, mağnezyum 2.532 ppm ve potasyum 34.579 ppm olarak belirlenmiştir.
Bir adet gölevez yumrusunun ağırlığı 2 kg'a kadara ulaşabilmektedir. Nisan ayında dikim yapılıp, 7-8 ay sonra aralık ayında hasat edilmeye başlanıp hasadı kış boyunca devam etmektedir.


Linklerin Görülmesine İzin Verilmiyor
Linki Görebilmek İçin Üye Ol veya Giriş Yap

Linklerin Görülmesine İzin Verilmiyor
Linki Görebilmek İçin Üye Ol veya Giriş Yap

Gölevez gübreleme denemesi şartlarında yetiştirildiğinde 7.000 kg/da'ın üzerinde yumru elde edilmiştir. Patatesin 2,500 kg/da yumru ürün verdiği dikkate alınırsa gölevez yetiştirciliği oldukça karlıdır. Gölevez yetiştiriciliği ile birim alandan yüksek kalori ve protein üretimi sağlanmaktadır. Türkiye'de taban suyu yüksek sulak diye tabir edilen arazilerin alanı 483.210 dekar ve ırmak yatakları 23.250 dekardır. Türkiye'de bu tür arazilerde kültür bitkisi yetiştirilebilir. Gölevezin özellikle sevdiği bu sulak alanlar değerlendirilebilir. Gölevez bitkisi Türkiye'de yerel tüketimin yanı sıra Kıbrıs ve İngiltere'ye ihraç edilmektedir.

Dünya üzerinde 43 devlette yaygın olarak üretilen gölevezin Dünya üretimi 5.695.000 ton olup Türkiye üretimi ise 1.000 tondur. Üretimin % 60'ı Afrika'da, % 32'si Asya'da ve % 8'i ise Pasifik adalarındadır. Bu ülkelerde özel kabuk soyma, kurutma, öğütme, dilimleme, parçalama, presleme ve yıkama makineleri mevcuttur.

Araştırmacı Henderson ve Arkadaşları, Smith ve Arkadaşları, 1982 ve 1985 yıllarında yaptığı araştırmalarda kalınbağırsak kanserinin Güney Pasifik'in Polinezya nüfusunda Avrupa nüfusundan daha az olduğunu tespit etmişlerdir. Bu durumun beslenme farklılığından kaynaklandığına, lifli gıdaların kalınbağırsak kanserine karşı koruyucu olduğuna ve gıda liflerinin kalınbağırsak kanserine karşı koruyuculuğunun farklı olduğuna inanılmaktadır. Avrupa gıda bitkileri çoğunlukla dikotiledon olmasına karşılık Güney Pasifik gıda bitkilerinin çoğunluğu monokotiledon olup gölevezde monokotiledon bitkiler sınıfındandır. Gölevez liflerinin emdiği kanserojenik 1.8-dinitropren  miktarı, dikotiledon olan patates yumrusu ve lahana yaprağı liflerinin emdiği miktarlardan yüksek bulunmuştur. Tüpteki gölevez yumrusu lifinin konsantrasyonu arttırıldıkça adsorbe olan kanserojen madde miktarı artmıştır. Güney Pasifik'in monokotiledon bitkileriyle Avrupa'nın dikotiledon bitkilerinin besin liflerinin kimyasal bileşiminin ve kanserojen maddeleri adsorpsiyon özelliklerinin farklı olduğu tespit edilmiştir.

Netice olarak Güney Pasifik'in Polinezya nüfusunda kalınbağırsak kanseri oranının düşük olmasında gölevezin temel gıda olarak yaygınlığının etkili olduğu sonucuna varılmıştır.100 g. Taze gölevez yumrusu 500-600 kj. Civarında enerji vermektedir. Önemli bir enerji kaynağı olan ve kalınbağırsak kanseri hastalığına karşı koruyucu olmasından dolayı gölevezin üretim ve tüketiminin yaygınlaşması insan sağlığı ve Türkiye ekonomisi açısından büyük önem arz etmektedir.


Gölevez'in Gıda olarak değerlendirlimesi

Gölevez, bölgemizde kış mevsiminin en gözde yiyeceklerinden birisidir.Geleneksel olarak patates gibi haşlanarak veya kızartılarak(Parmak kızartması) tüketilir.Sumak ve limon gibi ekşi malzemeler ilave edildiğinde daha lezzetli hale gelmektedir.Yaprakları haşlanarak sarma yapılmaktadır.Gölevezin patatesten farklı olarak,pişirildiğinde müsilaj madde serbest kalır.Bu nedenle özellikle haşlanarak yapılacak yemeklerde kabuk soyulduktan sonra bıçağı yüzeye takıp kırarak kopartmak gerekmektedir.

Gölevez yumrusunu damak zevkine uygun sunmak için özel pişirme metodları geliştirilmiştir;Sınırlı haşlama,kurutma,kızartma,öğütme,rendeleme,fırınlama.Gölevez  kuru fasulye ve nohut yemekleri gibi isteğe bağlı olarak et ile haşlanarak yemeği yapılmaktadır.Gölevezin diğer değerlendirilme şekilleri;

1-Fırınlanarak ve haşlanarak mantı ve börek yapılıp hindistan cevizi ile tüketilmektedir.
2-Kururtulup öğütülmüş ince tozu;ekmek,pasta,mama ve makarnalarda katkı maddesi olarak kullanılmaktadır.
3-Gölevez nişastası,plastik ve kozmetik endüstrisinde kullanılmaktadır.
4-Gölevez yumrusu %10 müsilaj içerir.Gölevez zamkı(müsilaj) diyet ürünlerine katılmaktadır.
5-Yaprak saplarından Vietnam çorbası yapılmaktadır.
6-Gölevez yaprakları sarma ve çorba olarak değerlendirilmektedir.
7-Yumru haşlanarak sebze yemekleri yapılabilmektedir.   
8-Gölevez yumrusu yağda kızartılarak cips yapılmaktadır. 

Gölevez yumrusunu damak zevkine uygun sunmak için özel pişirme metodları geliştirilmiştir; sınırlı haşlama, kurutma, kızartma, öğütme, rendeleme, fırınlama. Gölevez kuru fasulye ve nohut yemekleri gibi isteğe bağlı olarak et ile haşlanarak yemeği yapılmaktadır. Gölevezin diğer değerlendirilme şekilleri; (bkzAnamur yöresi yemekleri)

1. Fırınlanarak ve haşlanarak mantı ve börek yapılıp hindistan cevizi ile tüketilmektedir.
2. Kururtulup öğütülmüş ince tozu;ekmek,pasta,mama ve makarnalarda katkı maddesi olarak kullanılmaktadır.
3. Gölevez nişastası,plastik ve kozmetik endüstrisinde kullanılmaktadır.
4. Gölevez yumrusu %10 müsilaj içerir.Gölevez zamkı(müsilaj) diyet ürünlerine katılmaktadır.
5. Yaprak saplarından Vietnam çorbası yapılmaktadır.
6. Gölevez yaprakları sarma ve çorba olarak değerlendirilmektedir.
7. Yumru haşlanarak sebze yemekleri yapılabilmektedir.

 




Gölevez'in besin değerleri ve kimyasal bileşimi:

BİLEŞEN                                                                           MİKTAR
Kuru Madde(%)                                                                   20.41
Suda Çözünür kuru madde(%)                                                  6.10
Ham Protein(%)                                                                   12.40
Ham Selüloz(%)                                                                     4.40
Ham Yağ(%)                                                                         0.20
Nişasta(%)                                                                          51.17
İnvert Şeker(%)                                                                     0.38
Toplam Şeker(%)                                                                    4.75
Kül(%)                                                                                  6.99
Kalsiyum(ppm)                                                                   2143.00
Mağnezyum(ppm)                                                               1984.00
Potasyum(ppm)                                                                27780.00

 Linklerin Görülmesine İzin Verilmiyor
Linki Görebilmek İçin Üye Ol veya Giriş Yap

Kaynaklar:
bozyazi.com
wikipedia.org
silifketarim.gov.tr Mevlüt ŞEN Ziraat mühendisi Gıda Yüksek Mühendisi SİLİFKE

[dilhüba]

dilhüba

[tarimadmin]

Bu işte para varmı kardeş hemen girişelim

[tarimadmin]

tarimadmin

[k.sefam]

patatesten çok kereviz köküne benziyor.bu bitkiyle ilgili çalışmalar yapan mühendisin tv deki konuşmalarını izlemiştim.denemek lazım!

[k.sefam]

k.sefam

GoogleTagged: kolakas dikotiledon bir bitkidir patatesi yerler hindistan aralik ayinda sebze sebze fasulye protein adsorpsiyonu patatesin kimyasal besin tarifi
google imageshack tarimsalbilgi videotarim kategori videolar ciftci diliyle araceae bilgi monokotiledon dikotiledon colocasia toprak kolakas golevez yemegi kolakas patates taninmayan sebzeler